Chị Ngân phát hiện mắc lupus ban đỏ kèm tổn thương phổi mô kẽ từ năm 2024,từng điều trị ổn định. Khi mang thai,chị tự ý ngưng thuốc và không tái khám định kỳ,sảy thai ở tháng thứ 5. Bệnh bùng phát dữ dội hơn,chị mắc thêm xơ cứng bì và viêm da cơ - hai bệnh tự miễn khác gây tổn thương da và suy yếu cơ nghiêm trọng.

BS.CKI Trần Thị Thanh Tuyền,khoa Miễn dịch Lâm sàng,Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM,cho hay khi chị Ngân nhập viện,bệnh "tấn công" nhiều cơ quan cùng lúc,từ phổi,mạch máu đến da và hệ cơ.

"Cơ thể có thể tồn tại đồng thời nhiều kháng thể tự miễn. Khi hệ miễn dịch mất kiểm soát,các kháng thể này không còn nhận diện được mô lành,từ đó tấn công nhiều cơ quan",bác sĩ giải thích. Thay đổi nội tiết và miễn dịch trong thai kỳ có thể là yếu tố kích hoạt,làm rối loạn cân bằng miễn dịch vốn đã bất ổn ở người mắc bệnh tự miễn. Chị Ngân tự ý ngưng điều trị trong giai đoạn này càng làm tăng nguy cơ bệnh bùng phát và xuất hiện thêm các bệnh tự miễn khác,gây suy kiệt cả thể chất lẫn tinh thần,điều trị phức tạp hơn.

Bệnh tự miễn thường gặp ở phụ nữ trẻ,đặc biệt trong độ tuổi 20-40,do ảnh hưởng của yếu tố nội tiết và miễn dịch. Bác sĩ Tuyền cho hay người mắc từ ba bệnh tự miễn trở lên được gọi là hội chứng đa tự miễn (MAS),ít gặp và diễn tiến phức tạp. "Đây là ca đầu tiên tại bệnh viện Tâm Anh ghi nhận chồng lấp 4 bệnh tự miễn với tổn thương đa cơ quan rõ rệt,diễn tiến nhanh và nguy cơ biến chứng cao",bác sĩ Tuyền nói.

Bác sĩ Tuyền khám cho chị Ngân. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Êkíp không chỉ tìm phương pháp kiểm soát bệnh mà còn phải lựa chọn hướng can thiệp phù hợp do cơ thể người bệnh đã suy yếu. Nếu kiểm soát chưa đủ,bệnh có thể tiếp tục tiến triển; nhưng can thiệp quá mạnh ngay từ đầu,nguy cơ biến chứng lại tăng cao,theo bác sĩ Tuyền.

Ban đầu,các bác sĩ điều trị bằng các thuốc ức chế miễn dịch theo phác đồ chuẩn. Tuy nhiên cơ thể người bệnh đáp ứng kém,phải chuyển sang sử dụng thuốc sinh học nhằm tác động trực tiếp vào cơ chế bệnh sinh của hệ miễn dịch. Đây là hướng điều trị thường được cân nhắc trong trường hợp bệnh tự miễn diễn tiến nặng hoặc không đáp ứng với các phương pháp thông thường.

Chị Ngân được theo dõi sát các chỉ số để điều chỉnh thuốc theo từng giai đoạn nhằm giữ được cân bằng giữa kiểm soát bệnh và hạn chế tác dụng phụ. Sau khoảng một tháng,tình trạng dần cải thiện,lực cơ phục hồi,chị có thể tự đứng và tập đi,cân nặng ổn định hơn. Dù vậy,chị vẫn cần theo dõi và điều trị lâu dài.

Bác sĩ lưu ý phụ nữ mắc bệnh tự miễn vẫn có thể mang thai nhưng cần được đánh giá và theo dõi chặt chẽ trước,trong thai kỳ và sau sinh. Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị. Việc tự ý ngưng thuốc có thể khiến bệnh bùng phát,tăng nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. Trong nhiều trường hợp,bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ phù hợp để vừa kiểm soát bệnh vừa đảm bảo an toàn thai kỳ.

Minh Hương

*Tên nhân vật đã được thay đổi