"Canada và Mỹ đã xây dựng được quan hệ đối tác đáng kể trong lĩnh vực kinh tế,an ninh và các hoạt động giao lưu văn hóa đa dạng,nhưng Canada không tồn tại nhờ Mỹ. Canada phát triển thịnh vượng vì chúng ta là người Canada. Chúng ta là chủ nhân trên chính ngôi nhà của mình. Đây là đất nước,là tương lai của chúng ta và sự lựa chọn nằm trong tay người Canada",Thủ tướng Mark Carney nói trong bài phát biểu trước toàn quốc ngày 22/1.

Ông tái khẳng định Canada nên đóng vai trò hình mẫu trong thời đại "suy thoái dân chủ".

"Canada không thể giải quyết tất cả vấn đề của thế giới,nhưng chúng ta có thể cho thấy vẫn tồn tại một con đường khác và quỹ đạo lịch sử không nhất thiết phải ngả theo hướng chủ nghĩa độc đoán và loại trừ,mà vẫn có thể hướng tới tiến bộ và công lý",Thủ tướng Carney nói.

Thủ tướng Mark Carney phát biểu toàn quốc hôm 22/1. Ảnh: The Canadian Press

Những tuyên bố của Thủ tướng Canada nhằm phản bác bình luận của Tổng thống Donald Trump rằng "Canada tồn tại nhờ Mỹ". Theo một quan chức Văn phòng Thủ tướng Canada,phần phản bác ông Trump được thêm vào sau đó và không có trong bài phát biểu đã chuẩn bị sẵn.

Thủ tướng Carney hôm 20/1 phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Thụy Sĩ,cho rằng "hệ thống quản trị toàn cầu do Mỹ dẫn dắt đang rạn nứt" và các quốc gia phải thích nghi thực tế mới.

Theo ông,Canada từng hưởng lợi từ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ,nơi vai trò dẫn dắt của Mỹ giúp bảo đảm lợi ích toàn cầu như tự do hàng hải,hệ thống tài chính ổn định,an ninh tập thể và cơ chế giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên,thực tế mới đã hình thành.

Ông ám chỉ những nước như Canada không nên cố gắng làm vừa lòng các cường quốc,cho rằng không còn có thể nuôi hy vọng "sự phục tùng sẽ đổi lấy được bình yên".

Tổng thống Mỹ cho rằng bài phát biểu cho thấy Thủ tướng Canada "tỏ ra không biết ơn cho lắm". "Canada được hưởng rất nhiều thứ miễn phí từ chúng tôi và họ nên biết ơn. Canada tồn tại được là nhờ nước Mỹ. Hãy nhớ điều đó khi phát biểu lần tới nhé Mark",ông Trump nói.

Kể từ khi bước chân vào chính trường Canada năm ngoái,ông Carney nhiều lần cảnh báo thế giới sẽ không thể trở lại trạng thái bình thường như trước thời Tổng thống Trump nắm quyền.

Trong những tháng đầu tiên sau khi trở lại Nhà Trắng,Tổng thống Trump liên tục gọi Canada là "bang thứ 51" và cho rằng sáp nhập vào Mỹ sẽ mang lại lợi ích cho quốc gia láng giềng. Ông Trump gần đây giảm phát ngôn về sáp nhập lãnh thổ,nhưng đêm 20/1 đăng hình ảnh cho thấy bản đồ Canada và Venezuela bị bao phủ bởi cờ Mỹ.

Huyền Lê (Theo AFP,CBC)